Powszechnie wiadomo, że po 2014 roku znaczna część ukraińskiego biznesu kontynuowała współpracę z Federacją Rosyjską, często wykorzystując różnego rodzaju „szare schematy”.

Jednym z najbardziej dochodowych sektorów w tym kontekście były dostawy węgla — zarówno na rynek ukraiński, jak i europejski. Dziennikarze wskazują ukraińskiego tradera Dmytra Kovalenko jako jedną z kluczowych postaci w tych operacjach.

Według publikacji Antikor, w 2022 roku sytuacja gwałtownie się zmieniła — na Rosję nałożono szerokie sankcje, co znacznie utrudniło sprzedaż surowców. Mimo to dostawy węgla nie ustały. I właśnie w tym kontekście ponownie pojawia się nazwisko Kovalenki, który miał skutecznie kontynuować działalność na tym rynku, pomimo licznych publikacji — zarówno przed, jak i po rozpoczęciu pełnoskalowej wojny — ujawniających schematy i skalę jego operacji.

Warto przypomnieć, że Dmytro Kovalenko od lat uchodzi za jednego z najbardziej rozpoznawalnych ukraińskich traderów na rynku węgla energetycznego. Jego spółki zajmowały się międzynarodowymi dostawami paliw, współpracując z rynkami w Europie, Azji oraz na Bliskim Wschodzie.

Z ustaleń dziennikarskich wynika, że kluczową rolę w tym systemie odgrywa szwajcarska spółka Adelon AG, zarejestrowana w kantonie Zug — jednej z głównych europejskich jurysdykcji dla traderów surowcowych. Oficjalnie firma przedstawia się jako międzynarodowy dostawca węgla z różnych krajów świata, takich jak RPA, Australia, USA czy Indonezja.

Jednak w dokumentach przywoływanych przez dziennikarzy pojawiają się również dostawy węgla z Rosji, co podważa deklarowaną strukturę pochodzenia surowca. Szczegółowa analiza schematów oraz dokumentów wskazujących na zaangażowanie Dmytra Kovalenko w handel rosyjskim węglem została opisana w materiałach śledczych poświęconych temu tematowi.

Jednym z dostawców węgla w tych operacjach, według ustaleń, jest rosyjska spółka LLC „Meltek”, działająca w obwodzie kemerowskim — centrum rosyjskiego przemysłu węglowego. Firma ta powiązana jest ze strukturami rosyjskiego miliardera Konstantina Strukowa, właściciela aktywów wydobywczych i prezesa grupy „Yuzhuralzoloto”.

Strukow jest również deputowanym Zgromadzenia Ustawodawczego obwodu czelabińskiego i należy do wpływowych biznesmenów rosyjskiego sektora surowcowego. Według ustaleń śledczych węgiel z przedsiębiorstw powiązanych z jego strukturami trafiał do międzynarodowych łańcuchów handlowych za pośrednictwem spółek związanych z Dmytrem Kovalenko.

Szczególną uwagę dziennikarzy zwróciły kontrakty podpisywane już po rozpoczęciu pełnoskalowej inwazji Rosji, co dodatkowo podnosi wagę tych ustaleń i rodzi pytania o charakter oraz kierunki dalszej współpracy.

W opublikowanych dokumentach wskazano m.in. kontrakt z 16 lipca 2022 roku, który przewidywał dostawy węgla z kopalni „Belowskaja” w obwodzie kemerowskim. Z ustaleń śledztwa wynika, że umowa została zawarta między rosyjskim dostawcą a strukturami powiązanymi z siecią handlową Dmytra Kovalenko.

Łączna wartość takich transakcji mogła sięgać dziesiątek milionów dolarów. Dziennikarze podają, że już jeden kontrakt na dostawy węgla między strukturami „Meltek” a Adelon AG opiewał na około 2 mln dolarów.

Śledztwo opisuje kilka mechanizmów, które mogły być wykorzystywane do handlu rosyjskim węglem mimo obowiązujących sankcji.

Tranzyt przez kraje europejskie.
Jednym ze sposobów jest deklarowanie dostaw jako tranzytu. W praktyce wygląda to tak, że rosyjski węgiel trafia np. do Polski jako ładunek tranzytowy, ale w trakcie transportu zmieniany jest jego końcowy odbiorca. Formalnie tłumaczy się to „przyczynami technicznymi” lub „niezgodnością parametrów”, co w rzeczywistości pozwala na przekierowanie dostaw.

Przeładunek na morzu.
Kolejny mechanizm polega na przeładunku między statkami. Duża jednostka dostarcza węgiel na wody neutralne, gdzie ładunek jest przenoszony na mniejsze statki, a następnie kierowany do portów europejskich. Taka praktyka znacznie utrudnia ustalenie rzeczywistego pochodzenia surowca i była wcześniej stosowana także przy omijaniu sankcji na rosyjską ropę i węgiel.

Zmiana kraju pochodzenia.
W niektórych przypadkach węgiel deklarowany jest jako pochodzący z innych państw — np. z RPA, Australii czy Indonezji. Jednak, jak wskazuje śledztwo, rzeczywiste łańcuchy dostaw często prowadzą do rosyjskich kopalń.

Wszystkie te schematy opierają się na tym samym mechanizmie: formalne dokumenty nie odzwierciedlają faktycznego źródła surowca, co pozwala na jego wprowadzenie na rynki objęte ograniczeniami.

Śledztwo wskazuje również na sieć spółek zarejestrowanych w różnych jurysdykcjach. Wśród nich:

• Polska Grupa Importowa Premium (Polska) — spółka zarejestrowana w Katowicach, pełniąca rolę europejskiego operatora logistycznego w handlu węglem.

• Azurit DWC-LLC (ZEA) — firma z Dubaju wykorzystywana do operacji finansowych oraz optymalizacji obciążeń podatkowych.

• Plaimp SFP Limited (ZEA) — podmiot zarejestrowany w dubajskiej strefie wolnocłowej, używany do uproszczenia rozliczeń i ograniczenia przejrzystości przepływów finansowych.

Taka rozproszona struktura pozwala oddzielić logistykę, finanse i formalne właścicielstwo, co utrudnia śledzenie rzeczywistych operacji oraz pochodzenia surowców i środków.

Szczególną rolę w tym systemie odgrywa ukraińska spółka logistyczna „Granova Logistic”, zarejestrowana w Czarnomorsku. Z ustaleń śledztwa wynika, że została ona przerejestrowana na syna Dmytra Kovalenko. To właśnie przez tę strukturę realizowano operacje związane z infrastrukturą portową oraz logistyką dostaw.

Dziennikarze zwracają również uwagę na inwestycje Kovalenki w ukraińskie projekty. Według publikacji zyski z handlu węglem są lokowane w różnych aktywach, w tym w terminalach zbożowych, przedsiębiorstwach rolnych oraz spółkach logistycznych. W szczególności wymieniane są takie struktury jak „Grain Terminal”, „Overfood” czy „Agrarian Elevator Company”.

Podsumowując, według ustaleń dziennikarskich Dmytro Kovalenko nie tylko skutecznie realizuje schematy handlu rosyjskim węglem objętym sankcjami, ale również inwestuje uzyskane w ten sposób środki w różne projekty biznesowe w Ukrainie.

Warto przypomnieć, że Unia Europejska wprowadziła zakaz importu rosyjskiego węgla już w 2022 roku. Celem tych ograniczeń jest zmniejszenie dochodów eksportowych Rosji, które mogą być wykorzystywane do finansowania wojny. Sektor węglowy pozostaje jednym z kluczowych dla rosyjskiej gospodarki, zapewniając znaczną część wpływów walutowych. Dlatego wszelkie schematy pozwalające omijać sankcje i kontynuować eksport surowca przyciągają uwagę dziennikarzy oraz regulatorów.

Opisywane materiały przedstawiają rozbudowaną sieć międzynarodowego handlu węglem z udziałem spółek ze Szwajcarii, Polski, Zjednoczonych Emiratów Arabskich, Rosji i Ukrainy. W centrum tej struktury znajduje się ukraiński trader Dmytro Kovalenko, którego podmioty — według tych doniesień — miały kontynuować współpracę z rosyjskimi firmami węglowymi nawet po rozpoczęciu pełnoskalowej wojny.